حاجى ميرزا حسين‌خان ، ديدن كنيم . اين كاخ از دو قسمت مستقل تشكيل شده است : يكى اندرونى كه طبعا درش به روى ما بسته بود و ديگرى تالارهاى وسيع پذيرايى كه اتاق‌هاى كوچك‌ترى به آنها باز مىشوند . تقسيم‌بندى اتاق‌ها در هر طبقه متقارن و شبيه هم است . اسباب و لوازم و نحوه‌ى تزيين تالارهاى بزرگ همه به سبك اروپايى است . تابلوهاى نقاشى ، مجسمه‌هاى فلزى و مرمرى چلچراغ‌ها با سليقه‌ى خاص به وسيله‌ى اشخاص خبره و هنرشناس انتخاب شده بودند و از لحاظ ارزش و زيبايى بر وسايل تجملى كاخ‌هاى سلطنتى برترى داشتند . گوبلن‌ها ، چينىهاى اعلاى سور ، ميناكارىهاى ژاپونى ، ظروف قديمى ايران ، همه بر ذوق هنرى و ثروت سرشار معتمد الملك گواهى مىدادند . از اتاق‌هاى كوچك‌تر ، بعضى را به سبك تالارهاى بزرگ و بعضى را طبق سليقه‌ى ايرانىها با مقرنس‌كارى ، منشورهاى بلور ، برجسته‌كارى ، آيينه‌كارى و اكليل‌كارى آراسته بودند . اين نوع تزيين به دليل تازگىاش در وهله‌ى اول در نظر ما بسى زيبا جلوه نمود ، اما بعد از كمى تماشا ، زرق و برق بيش از اندازه‌اش خيلى زود چشم‌ها را خسته كرد . بعد از ديدار اتاق‌هاى كاخ به قسمت پايين ، يعنى زيرزمين رفتيم . اتاق‌هاى زيرزمين با مرمر مفروش و ديوارهاى آن پوشيده از سنگ رخام بود . جويبارى از كف آن عبور مىكرد و حوض‌هاى بزرگ با فواره‌ها و آبشارهاى كوچك هواى حوضخانه را بسيار لطيف و خنك كرده بود . نور ملايم و آرامش‌بخشى نيز از وراى شيشه‌هاى الوان كه به اشكال زيبايى در پنجره‌ها كار گذاشته بودند ، به داخل آن مىتابيد . از سروصدا و گرماى طاقت‌فرساى شهر كه تمامى تهرانىها در روزهاى گرم تابستان مجبورند آن را تحمل كنند ، در اين خلوتگاه دنج و مطبوع خبرى نبود . محيط اين زيرزمين به قدرى براى ما خوشايند بود كه بدون تكلف روى نيمكت‌هايى كه آنجا گذاشته بودند لم داديم تا سروكله‌ى خدمتكارى با قليان و چاى و خربزه نمايان شد . نيم ساعتى كه آنجا نشسته بوديم واقعا به ما خوش گذشت و چنان در عالم رؤيا فرو رفتيم كه خود را يكى از شاه‌زادگان داستان هزار و يك شب تصور كرديم . متأسفانه در اين قصر رؤيايى جاى شهرزاد و دينارزاد زيبا خالى بود و باز هم متأسفانه پايان هر خواب و رؤيايى سرانجام بيدارى است . بايد دوباره اسب‌ها را سوار مىشديم و در زير آفتاب بىامان به سوى كاخ حاج ميرزا حسين‌خان حركت مىكرديم . شرح حال اين شخصيت بزرگ كه به وسيله‌ى